De opkomst van het wandelen
‘Opdat de voetpaden weer de maat der dingen worden’
Wandelen is de afgelopen jaren enorm populair geworden, zeker ook door de coronatijd. De wandelmogelijkheden in ons gebied houden hiermee geen gelijke tred. Een van de meest kenmerkende karakteristieken van onze streek is de weidsheid van het landschap. Er is veel zicht op de horizon en relatief weinig bebossing. Tegelijk is dit weidse landschap weinig ontsloten, met name vanwege het agrarisch gebruik, maar ook door het ontbreken van een traditie. Wandelen kan via bestaande verharde wegen en fietspaden. Ongestoord lopen door het land via onverharde paden geeft een heel andere beleving.
Dergelijke paden zijn nog steeds een zeldzaamheid in onze streek. Of beter gezegd: zeldzaam geworden. Want de tijd dat wandelen meer de maat der dingen was ligt niet zo heel ver achter ons. Nog begin 20e eeuw was er een heel netwerk van kerkenpaden in de omgeving en ooit waren overal jaagpaden langs het water. Of bijvoorbeeld paden naar het klooster van Wittewierum. Graag werken we met VVV aan herstel van een traditie en/of aan nieuwere vormen van lopen door het land. Samen met landeigenaren, waterschap, overheden en het routebureau willen we enkele nieuwe routes of verbindende paden ontwikkelen, bij voorkeur met een historische basis. Voor onverharde delen door het land willen we een verhard alternatief aanbieden zodat iedereen de routes kan volgen.
Nog een goede reden voor meer wandelroutes – vol van streekhistorie – door voorheen anoniem boerenland is dat het leidt tot meer waardering voor landschap en natuur, maar ook tot meer toenadering tussen boer en burger.
De voetpaden en het lopen door het landschap zijn te bezien als een metafoor voor de menselijke maat. Voor de kleinschaligheid, voor te overziene projecten met werkelijke inspraak, voor hergebruik, voor lokale voedselvoorziening, weer echte binding tussen boer en landschap… maar ook voor vertraging in plaats van alles van achter je autoruit voorbij te zien snellen.
Landlopers willen we weer worden. Loop je landschap, stil de tijd.
De leerstoel van Zef Hemel
De kop van deze pagina is, vrij vertaald, de missie van Zef Hemel. In 2023 liepen we met Zef de route van VVV over Lellens. Zef, woonachtig in Amsterdam, genoot er enorm van. Hij bezet een leerstoel voor ruimtelijke ontwikkeling in het noorden van onder andere. De Rijksuniversiteit Groningen. De leerstoel is voor vijf jaar. Een belangrijk leermiddel hierbij vormen wandelingen door de streek. Vandaar dat ik hem uitnodigde een dag samen te lopen. Het streven van Zef is om die vijf jaar zo weinig mogelijk achter zijn bureau door te brengen, en tot nu toe lukt dat aardig.
Opdat de voetpaden weer de maat der dingen worden houdt voor Zef Hemel in dat we met de blik van de wandelaar naar de inrichting van ons landschap kijken. In een tijd waarin wij van het landschap vervreemd zijn geraakt wil hij als historicus en planoloog de aandacht vestigen op het bijzondere landschap van het noorden.
Het landschap is iets dat we niet meer zien, niet meer ruiken, niet meer horen. Kantoorwerk, automobiliteit en digitale omgeving hebben ons van onze leefomgeving vervreemd. Op onze beeldschermen creëren we digitale omgevingen. Ondertussen warmt de aarde op. Zijn stelling is: als we het contact met het landschap niet herstellen blijft een duurzame toekomst een illusie, met hoeveel technologische vooruitgang en beloftes van een circulaire economie ook. Daartoe gaat Hemel wandelen en nodigt hij mensen uit om hem te vergezellen. Zo krijgt hij weer contact met het landschap.
